Onze hersenen houden van verhalen

Onze hersenen houden van verhalen

hersenen verhalenWaarom kunnen onze hersenen verhalen veel makkelijker onthouden dan feiten? Dat heeft te maken met de werking van ons brein, dat al duizenden jaren geleden geprogrammeerd is voor het ontvangen en opslaan van verhalen. Wat gebeurt er in onze hersenen als we elkaar verhalen vertellen? En waarom is dit zo waardevol?

Over een schilderij van Mondriaan en een lavendelveld in Frankrijk.

De Mondriaan van Herman

Herman had in zijn huis een echte Mondriaan hangen. Het was een simpel schilderij, bestaande uit zwarte lijnen en gekleurde vlakken. Hij kon er urenlang naar kijken. Het had iets magisch.

Zijn vrienden vonden dat maar raar. Op een dag besloten ze een grap met Herman uit te halen. Ze lieten een exacte kopie van het schilderij maken. Toen Herman op een avond niet thuis was, verruilden ze de echte Mondriaan voor het nagemaakte schilderij.

Twee weken later gingen de vrienden bij Herman op bezoek. Het schilderij hing niet meer aan de muur. ‘Wat is er met je Mondriaan gebeurd?’ vroegen ze Herman verbaasd. ‘Ik heb hem verkocht,’ antwoordde Herman, ‘het schilderij deed me niets meer.’

Verhalen versus feiten

Ik heb dit verhaal ooit gehoord, maar ik weet niet zeker of het waar is. De kans is groot dat je je dit verhaal opnieuw kunt herinneren, zodra je in een museum voor een schilderij van Piet Mondriaan staat. In plaats van dit verhaal, had ik je ook kunnen vertellen dat Mondriaan leefde van 1872 tot 1944, dat hij oprichter was van het kunsttijdschrift De Stijl en dat hij samenwerkte met Bart van der Leck en Theo van Doesburg. Deze feiten kun je je waarschijnlijk niet meer herinneren als je een Mondriaan ziet.

Logische opbouw

We onthouden verhalen veel makkelijker dan feiten of argumenten. Dat heeft te maken met hoe onze hersenen werken. Allereerst komt dat omdat verhalen een logische opbouw hebben: er is een introductie, een middenstuk waar als het goed is de spanning oploopt, dan komt er een wending en dan het slot. Die structuur helpt ons om verhalen te onthouden.

Hersenen actiever

Uit neurowetenschappelijk onderzoek blijkt dat onze hersenen veel actiever zijn wanneer iemand ons een verhaal vertelt, dan wanneer iemand een opsomming van feiten en argumenten geeft. In dat laatste geval wordt het linguïstische deel van ons brein actief: het deel waarmee we taal kunnen begrijpen. Verder gebeurt er weinig. Als we verhalen horen of lezen, wordt – naast het linguïstische deel – een veel groter deel van het brein actief. Als we lezen dat iemand een trap tegen een bal geeft, wordt het motorische gedeelte actief. Lezen we over chocola die smelt op je tong, dan komt het sensorische deel in actie, waarmee we zintuigen kunnen onderscheiden. Een groot deel van onze hersenen doet dus mee als we naar een verhaal luisteren.

Emoties helpen onthouden

Als iets een emotionele lading heeft, dan kunnen onze hersenen dat makkelijker onthouden. Dat is waarom je vaak nog precies weet waar je was en hoe het er daar uit zag als je een grote of schokkende gebeurtenis hebt meegemaakt. Emoties zorgen ervoor dat je dingen kunt herbeleven. Dat je het geluid van de golven en het gekrijs van de zeemeeuwen weer hoort als je aan een mooie strandwandeling terugdenkt. Verhalen zitten vol met emoties. Daarmee spreken ze het sensorische deel van onze hersenen aan en maken het ons zo makkelijker om iets te onthouden.

Verbinding tussen verteller en luisteraar

Uit onderzoek blijkt ook dat als iemand een verhaal vertelt, bij de luisteraar dezelfde delen van de hersenen actief worden als bij de verteller. Je maakt zo verbinding met elkaar, omdat je hetzelfde ervaart. Je hersenen slaan aan het associëren en je put uit eerdere ervaringen. Als iemand vertelt over een lavendelveld in Frankrijk, waar de krekels tjirpen en de zon hoog aan de hemel staat, dan ruik je de geur van lavendel, je hoort de krekels en je voelt de warmte van de zon. Net als de verteller, die door het vertellen van het verhaal terugkeert naar de plek waar hij toen was. Dankzij de werking van jouw hersenen ga jij vanzelf mee!

Onze hersenen houden dus van verhalen. Ze worden er actief van, slaan aan het associëren en maken verbindingen met kennis die al aanwezig is. En dat maakt het vertellen en schrijven van verhalen een krachtige manier om een boodschap over te brengen. Een boodschap die beklijft.

One thought on “Onze hersenen houden van verhalen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *